Γνωριμία με το Παχύ Έντερο

Το παχύ έντερο αντιπροσωπεύει το τελικό τμήμα του γαστρεντερικού σωλήνα. Έχει κατά μέσο όρο μήκος 1,5 μέτρο και πλάτος το οποίο ελαττώνεται προοδευτικά από το αρχικό έως και το τελικό τμήμα του. Η διάμετρος στο τελικό τμήμα του ορθού αυξάνει αρκετά ξανά προκειμένου να φιλοξενεί τις μάζες των κοπράνων που αποθηκεύονται εκεί.

Το παχύ έντερο αποτελείται από τα εξής τμήματα: το τυφλό, το ανιόν κόλο, το εγκάρσιο κόλο, το κατιόν κόλο, το σιγμοειδές κόλο και το ορθό (βλέπε εικόνα). Το τυφλό, το ανιόν και το πρώτο ήμισυ του εγκαρσίου κόλου αποτελούν το δεξιό τμήμα του παχέος εντέρου. Αντίστοιχα το αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου συναποτελούν το περιφερικό ήμισυ του εγκαρσίου, το κατιόν, το σιγμοειδές και το ορθό.

Δημήτριος Β. Τσάμης MD, MSc, PhD Γενικός Χειρουργός – Ιατρικό Κέντρο Αθηνών | Καρκίνος Παχέος Εντέρου, Εκκολπώματα, Στομίες, Παρά Φύση Έδρα, Χειρουργική μιας Οπής, Λαπαροσκοπική Κολεκτομή, Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου, Ραγάδα, Αιμορροϊδες, Κύστη Κόκκυγος
Στο τυφλό υπάρχει η σύνδεση με το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου, τον ειλεό. Με τη βοήθεια μιας βαλβίδας, της ειλεοτυφλικής βαλβίδας, προωθείται η τροφή και τα περιεχόμενα του λεπτού εντέρου στο παχύ έντερο. Επίσης από το τυφλό εκφύεται η σκωληκοειδής απόφυση.

Το τοίχωμα του παχέος εντέρου αποτελείται από 4 στρώματα-χιτώνες σε μικροσκοπικό επίπεδο. Ο εσωτερικός χιτώνας δεν είναι άλλος από τον βλεννογόνο. Σε αυτό το χιτώνα γίνεται η απορρόφηση του ύδατος και των ηλεκτρολυτών από τις τροφές και μεταφέρονται έτσι προς το εσωτερικό του οργανισμού.

Ο δεύτερος χιτώνας κατά σειρά από έσω προς τα έξω είναι ο υποβλεννογόνιος. Αυτός αποτελείται κυρίως από αγγεία, νεύρα και χαλαρό ιστό. Χωρίζει το βλεννογόνο από τον τρίτο κατά σειρά χιτώνα, τη μυϊκή στιβάδα.

Η μυϊκή στιβάδα είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνη για τη στήριξη και για τις κινήσεις του εντέρου καθώς συσπάται. Η κινητικότητα του παχέος εντέρου συνίσταται από διαλείπουσες συσπάσεις και κινήσεις περισταλτισμού, ιδίως μετά τα γεύματα και σκοπό βέβαια έχει την προώθηση της τροφής.

Ο τέταρτος και εξωτερικότερος χιτώνας είναι ο ορογόνος που αποτελεί ένα πολύ λεπτό εξωτερικό πέταλο.

Τα τμήματα του παχέος εντέρου κρέμονται από το μεσόκολο, ένα τμήμα που αποτελείται κατά κύριο λόγο από λιπώδη ιστό και περιέχει τα βασικά αγγεία που προσφέρουν αιμάτωση στο παχύ έντερο και τα νεύρα που προσφέρουν νεύρωση σε αυτό. Επίσης εντός αυτού και εγγύς των αγγείων περιέχονται οι βασικοί λεμφαδένες.

Η αιμάτωση του παχέος εντέρου προέρχεται από δύο κύρια αρτηριακά στελέχη, την άνω μεσεντέρια αρτηρία και την κάτω μεσεντέρια αρτηρία. Και τα δύο αυτά αρτηριακά στελέχη είναι κλάδοι της κοιλιακής αορτής.
Το δεξιό τμήμα του παχέος εντέρου τροφοδοτείται από την άνω μεσεντέρια αρτηρία και το αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου τροφοδοτείται από την κάτω μεσεντέριο αρτηρία. Το φλεβικό δίκτυο του παχέος εντέρου πορεύεται σε παράλληλη κατά κύριο λόγο διάταξη με το αρτηριακό του δίκτυο.

Το παχύ έντερο έχει τρείς κύριες λειτουργίες: την απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών από το κοπρανώδες περιεχόμενο, την κατακράτηση και την αποβολή των κοπράνων. 
Από το λεπτό έντερο μέσω της ειλεοκολικής βαλβίδας εισέρχεται στο παχύ έντερο χυμός που περιέχει νερό, ηλεκτρολύτες και αρκετά συστατικά που αντιστάθηκαν στην διαδικασία πέψης και απορρόφησης του λεπτού εντέρου. Περίπου το 90% του νερού που περνάει την ειλεοκολική βαλβίδα απορροφάται στο παχύ έντερο, ποσότητα που πιθανότατα φθάνει το 1,5 με 2 λίτρα ημερησίως.
Εκτιμάται ότι η απορροφητική επιφάνεια του παχέος εντέρου φθάνει τα 900 cm2

Μετακινούμενα τα κόπρανα στο ορθό αποθηκεύονται σε στερεά κατάσταση και αποβάλλονται με τη διαδικασία της αφόδευσης.

Και λίγα λόγια για την αφόδευση. Η αφόδευση αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο που βασίζεται σε συγχρονισμένες διαδικασίες και μηχανισμούς. Αφορά προώθηση περιεχομένου στο ορθό και αύξηση της πίεσης σε αυτό, αύξηση της πίεσης εντός της κοιλιάς, χαλάρωση των μυών του πυελικού εδάφους και χαλάρωση του έσω και του έξω σφιγκτήρα του πρωκτού. Με αυτό το συγχρονισμένο τρόπο πραγματοποιείται τελικά η αποβολή των κοπράνων.